11 iyul 1902-ci ildə Mehmandarov mülkündə Məhbubə adlı bir qız dünyaya gəldi. O,mama-ginekoloq, alim və fədakar ana kimi tarixdə silinməz iz qoyaraq, elm sahəsində Azərbaycan qadınlarının bayraqdarı oldu. Qız dünyaya gələndə atası Kərim bəy Mehmandarov namaz qılırdı. Qızının dünyaya gəlməsi xəbərini alanda çantasını çıxarıb köməkçisinin ovucuna qızıl sikkə qoydu və qurbanlıq heyvanların dərhal kəsilməsini və ətinin ehtiyacı olanlara paylanmasını əmr etdi. Qızına "sevimli" və "arzu olunan" mənasını verən Məhbubə adını verdi.

Kərim bəy Mehmandarov bütün həyatını xalqının rifahına və rifahına həsr etmiş və Azərbaycanın əsl vətənpərvəri idi. Həkim və maarifçi olan Kərim bəy, 1905-1906-cı illərdə Qarabağda müsəlmanlara qarşı ermənilərin qırğınlarının qarşısının alınmasında mühüm rol oynamışdır. Difai təşkilatının liderlərindən biri kimi, o, Şuşada onun filialını yaratmışdır. Kərim bəy həm də böyük xeyriyyəçi idi: Şuşadakı evində xəstəxana, yetimlər üçün məktəb və oxu zalı açmışdır. 1911-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Şuşada ilk qızlar məktəbi açılmışdır.

Ümumilikdə, Mehmandarovlar ailəsi Azərbaycan üçün bir çox görkəmli ziyalı yetişdirmişdir. Onların arasında çar dövrünün hüquqşünası və dövlət qulluqçusu Sadiq bəy Mehmandarov, Lənkəran meri Nağı bəy Mehmandarov, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərb naziri general Səməd bəy Mehmandarov, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü Mixail Tuşinski-Mehmandarov, və dövlətimizin qurulmasına, qorunmasına və inkişafına töhfə verən bir çox digər görkəmli şəxsiyyətlər.

Məhbubə xanımın anası Zəringül xanım Qacar ​​sülaləsinin üzvü, Abbas Mirzənin oğlu Bəhmən Mirzə Qacarın qızı və Fətəli Şahın nəvəsi idi. Məhbubə xanım bu nəcib, ağıllı, vətənpərvər və sevgi dolu ailədə böyüyüb.

Məhbubə xanım uşaqlıqdan atasının yolunu davam etdirməyi və həkim olmağı arzulayırdı. 1911-ci ildən 1914-cü ilə qədər Şuşadakı Rus-Tatar Qızlar Məktəbində ibtidai təhsilini başa vurmuş, sonra isə təhsilini Bakıda davam etdirmişdir. 1 noyabr 1919-cu ildən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının Katibliyində birinci dərəcəli katib işləmişdir. Lakin siyasi vəziyyətlə əlaqədar olaraq tezliklə Şuşaya qayıtmış və üç aylıq pedaqoji kursu bitirmiş və müəllimlik lisenziyası almışdır.

Məhbubə xanım maarifçilik ideyalarını qızlar və qadınlar arasında fəal şəkildə yaymışdır. Hətta gənc qadınları bir araya gətirən "Maarifçilik Alovu" ("Maarif ocağı") adlı qadın klubu da yaratmışdır.

Məhbubə xanımın sevgisi də özü qədər nəcib və zərif idi. 1922-ci ildə, cəmi 20 yaşında ikən Şuşa vadisində xaribülbül yığarkən kiminsə onu izlədiyini hiss etdi. Narazılığını bildirmək üçün əsəbi halda başını qaldırdı və Şamil bəyi gördü. Onun 22 yaşı var idi. Onun yaraşıqlı görünüşü, qürurlu görünüşü, mehriban və sevgi dolu baxışları və incə təbəssümü dərhal ürəyini əritdi. Məhz həmin xaribülbül çiçəyi onların sevgisinin ilk şahidi oldu. Gözəl bir yaz günündə aşiq olan bu gənclər tezliklə hər iki ailənin xeyir-duası və razılığı ilə evləndilər.

1898-ci ildə Bakıda anadan olan Şamil bəy görkəmli maarifçi və müəllim, rus-tatar məktəbinin və Azərbaycanda ilk teatr truppasının banisi Həbib bəy Mahmudbəyovun oğlu idi. O, tanınmış ictimai xadim idi: Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra N. Nərimanovun katibi, Şuşa İcraiyyə Komitəsinin sədri, Qarabağ və Zəngəzur üzrə fövqəladə komissarın müavini, Naxçıvan xalq daxili işlər komissarı, o zaman Naxçıvan SSR Xalq Komissarları Şurasının sədri və sədr müavini, Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır.

Məhbubə xanım və Şamil bəy elmə və vətənlərinin rifahına xidmət etməyə həsr olunmuş əsl vətənpərvər və maarifçi idilər. Onların görüşü və evliliyi iki ruhun və əqidənin birliyinə, mənəvi birliyin təcəssümünə çevrildi. Onlar həqiqətən də bir-birinin ruh yoldaşı idilər və birlikdə bir oldular. Qızları Elmiranın dünyaya gəlməsi onların sevgisini daha da gücləndirdi və xoşbəxtliklərini eksponensial şəkildə artırdı.

Toylarından sonra Şamil bəy və Məhbubə xanım Bakıya köçdülər. Orada o, ali təhsilini başa vurmaqla yanaşı, Pedaqoji İnstitutu bitirməklə yanaşı, ictimai fəaliyyətlə də fəal məşğul olmağa davam etdi. Lakin atası kimi həkim olmaq arzusu onu heç vaxt tərk etmədi. Buna görə də Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsinə daxil oldu. 1929-cu ildə tibb təhsili aldı və Tibb İnstitutunun Mamalıq və Ginekologiya Klinikasında rezident kimi işləməyə davam etdi. Daha sonra kafedranın birinci assistenti oldu, tədqiqat mövzusu seçdi və dissertasiyası üzərində işləməyə başladı. 1935-ci ildə dissertasiyasını müdafiə edərək, Azərbaycanın ilk qadın alimlərindən biri oldu. Eyni zamanda, Mamalıq və Ginekologiya kafedrasında dosent kimi Bakıdakı orta tibb məktəblərində dərs demiş, ginekologiya üzrə həm Azərbaycan, həm də rus dillərində mühazirələr oxumuşdur.

Tale Məhbubə xanıma təkcə uğur deyil, həm də çətin sınaqlar gətirdi. Sevgi üzərində qurulan ailənin üzərinə qara buludlar çökdü. 1930-cu illərin əvvəllərində Şamil bəy təqiblərin hədəfinə çevrildi. Bakıda qalıb işləməyin təhlükəli olduğunu anlayaraq, 1932-ci ildə M.Bağırovun repressiyasından qaçmaq üçün Qırmızı Professorlar İnstitutuna daxil olaraq Moskvaya yola düşdü. Lakin, hətta orada belə, onu ruhlar bürüdü. Marksizm-Leninizm İnstitutunda siyasi təhsilini davam etdirmək üçün Qorkiyə köçdü və partiya təşkilatının katibi oldu.

Qardaşı Xəlil Mahmudbəyovun xatirələrində deyilirdi: "31 dekabr 1935-ci ildə institutun direktoru onu Yeni il şənliyinə dəvət etdi. On gün sonra "Pravda" qəzetində İML-in Qorki şöbəsində antisovet Trotskiçi təşkilatın aşkarlandığı barədə məqalə dərc olundu. Qardaşım Şamil də ittiham olunanlar arasında idi." Beləliklə, 1936-cı ilin fevralında Şamil Bək digər institut əməkdaşları ilə birlikdə "antisovet təşviqatçısı" kimi həbs edildi. Onun sonrakı taleyi hələ də məlum deyil.

Şamil bəydən faciə və qeyri-müəyyənliklə dolu ayrılıq Məhbubə xanımın həyatını əbədi olaraq iki hissəyə böldü: bir tərəfdən elm, xidmət və qızına olan sevgi; digər tərəfdən isə sürgündə sönmüş gənc həyatın ağrısı. Amma o, sarsılmadı. Qızı Elmira xanımı təkbaşına böyütdü, ailəsinin layiqli davamçısını yetişdirdi."Xalq düşməninin arvadı" damğasına baxmayaraq, cəsarət və insanlıq nümunəsinə çevrilərək elmi və tibbi fəaliyyətini cəsarətlə davam etdirdi. Respublikanın Əməkdar Həkimi adını aldı və Azərbaycan Tibb Universitetində professor və kafedra müdiri oldu. Onun elmi işi olan "Ürək-damar xəstəliklərində hamiləlik və doğuş" monoqrafiyası bir çox gənc həkim üçün istinad nöqtəsinə çevrildi. Xidmətlərinə görə o, "Böyük Vətən Müharibəsində rəşadət əməyinə görə" medalı, Lenin yubiley medalı, "Əla səhiyyə işçisi" nişanı və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və Səhiyyə Nazirliyinin fəxri fərmanları ilə təltif edildi.

Qızı Elmira xanım anasının yolunu davam etdirərək Tibb İnstitutunda kardioloq və dosent oldu.

30 aprel 1957-ci ildə Şamil bəy Mahmudbəyov rəsmi olaraq bəraət qazandı. Məhbubə xanım 13 yanvar 1976-cı ildə vəfat edib.

Bu gün adını qürurla daşıdığı qadının nəvəsi Məhbubə xanım da həmin şöbədə çalışır. Nəvəsinin özünün dediyi kimi, "Belə ağıllı, xeyirxah bir qadının adını daşımaq təkcə böyük şərəf deyil, həm də böyük məsuliyyətdir". Bu ad sadəcə bir miras deyil, həm də bir vəzifədir, qadınlıq, Vətən və elmə qarşı bir məsuliyyətdir.

Mənbə: Facebook, Səbuhi Şuşalının admin olduğu “ŞUŞALILAR” sosial qrupu.

Xudaferin.eu